In het Grensmaasgebied tussen grofweg Elsloo en Nattenhoven zijn de komende jaren extra rivierverruimingen nodig in combinatie met het aanbrengen van een dikke grindlaag op de Maasbodem.
Daarvoor pleit wetenschapper Hermjan Barneveld van de Universiteit Wageningen in zijn promotieonderzoek To the bottom of the Meuse, dat hij vrijdag 28 november verdedigt.
Blijven die maatregelen uit dan lopen mens, milieu en economie bij een volgende overstroming in Limburg extra risico door het ontstaan van diepe erosiekuilen in de rivier. In het meest negatieve scenario kunnen daardoor leidingen met vloeistoffen voor de chemische industrie beschadigd raken, dijken verzakken en woningen beschadigd raken.
Barneveld deed onderzoek naar het ontstaan van ruim 15 van die erosiekuilen, soms 15 meter diep, tijdens het extreme hoogwater in de zomer van 2021. Daaruit bleek dat de Maasbodem door een te dunne grindlaag plaatselijk erg kwetsbaar is voor uitspoeling door de grote stroomsnelheden die bij flessenhalzen in de rivier ontstaan: de plekken waar de Maas door de aanwezigheid van bebouwing, leidingen of veerstoepen niet verbreed is.
Inzetje: Hermjan Barneveld
Hermjan Barneveld: “Zo’n volgende overstroming komt er geheid en door de klimaatverandering wellicht met nog hogere afvoeren. Die aanpak verdient dus hoog op de agenda te staan. Rijkswaterstaat onderkent die urgentie ook in nieuwe plannen zoals Ruimte voor de Rivier 2.0.”
Zonder aanvullende ingrepen, kunnen door de stroomsnelheden bij hoogwater telkens weer nieuwe erosiekuilen ontstaan doordat het fijne zand onder de rivierbodem tot op grote diepte wegspoelt.
De onderzoeker: “Je kunt niet blijven hopen dat het bij een volgende overstroming allemaal wel zal meevallen. De meest simpele oplossing is alles met stortsteen afdekken. Maar dan blijft van het karakter van de Grensmaas niets meer over. Dat wil je dus niet. Daarom moeten we kiezen voor slimme oplossingen in de vorm van nieuwe rivierverruimingen in de flessenhalzen in combinatie met een deklaag grind. Daarbij zou je samen met de Vlamingen kunnen optrekken die ook al bezig zijn met studies naar verruimingen”
Overigens wijst Barneveld ook nadrukkelijk op een zegening van het hoogwater in 2021: “Het project Grensmaas heeft z’n nut en effect bewezen. De dorpen langs de Maas hielden het droog.”
(voor het onderzoek zie ook de publicatie in Nature klik hier).